Dlaczego bada się instalacje elektryczne

Przeglądy elektryczne wykonuje się okresowo przede wszystkim dla sprawdzenia czy stan instalacji nie zagraża życiu bądź zdrowiu jej użytkowników. W szczególności sprawdzane jest bezpieczeństwo od porażenia prądem użytkowników oraz badany jest stan instalacji pod kątem możliwości spowodowania pożaru. 

Badanie elektryczne określi również stan ochrony przed przeciążeniami tj. ochrony urządzeń elektrycznych na wypadek pojawienia się zbyt dużego napięcia w naszej instalacji co zdarza się w przypadku awarii lub np. uderzenia pioruna.

Elementy będące częścią instalacji z czasem ulegają degradacji - elementy chroniące ludzi przed porażeniem (np. wyłączniki różnicowo-prądowe) psują się i przestają pełnić swoich funkcji ochronnych, przez co stwarzają ryzyko dla zdrowia i życia. W sytuacji kiedy urządzenie zabezpieczające nie działa i mamy do czynienia z awarią urządzenia elektrycznego z metalową obudową (pralki, lodówki, kuchenki, żelazka, obudowy komputerów stacjonarnych, klimatyzatory itp.) może dojść do przeniesienia pełnego napięcia sieciowego (230V a nawet 400V w przypadku zasilania 3-fazowego) na obudowę - człowiek po dotknięciu takiej obudowy zostanie porażony w czego skutek może dojść do utraty przytomności, zatrzymania oddechu i akcji serca a nawet do śmierci.

Dodatkowo wszelkie połączenia przewodów np. w gniazdkach lub szafkach elektrycznych (rozdzielnicach) ulegają z czasem degradacji stwarzając zagrożenie porażenia lub wzniecenia ognia i pożaru.

Ponad to każda ingerencja w instalację elektryczną - zamierzona lub zupełnie przypadkowa jak np. uszkodzenie izolacji przewodów podczas wiercenia w ścianach przy montowaniu półek, szafek wiszących lub karniszy, mocowania obrazów na ścianach itd. może stworzyć ryzyko porażenia lub pożaru nie tylko w trakcie wykonywania prac ale także w późniejszym czasie (np. przy zmianie wilgotności i/lub temperatury otoczenia).

Dla zminimalizowania ryzyka tragedii ludzkich, strat materialnych, pożaru, uszkodzeń sprzętu (np. komputerów, urządzeń biurowych i AGD) okresowo należy wykonać przegląd instalacji elektrycznych. 

Warto też wspomnieć, że okresowe kontrole elektryczne są obowiązkowe zgodnie z Prawem Budowlanym.

Przepisy prawne nakazujące okresowy przegląd instalacji

Obowiązek prawny przeprowadzania okresowych kontroli stanu technicznego budynków w tym badań instalacji elektrycznych wynika z:

  • Prawa Budowlanego (ustawa z 07.07.1994)
  • Prawa Energetycznego (ustawa z 10.04.1997)
  • Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych
  • rozporządzenia z 2013 roku określającego zasady BHP urządzeń energetycznych

Częstotliwość przeglądów instalacji elektrycznych

Okresy pomiędzy kolejnymi przeglądami instalacji elektrycznych określa ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) 

Zgodnie z artykułem 62 Prawa Budowlanego zarządca lub właściciel budynku jest obowiązany do okresowych kontroli stanu technicznego obiektu budowlanego w tym do badania instalacji elektrycznej i piorunochronnej co najmniej raz na 5 lat.

Przegląd instalacji elektrycznej ma polegać na sprawdzeniu:

  • stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń
  • środków ochrony od porażeń,
  • oporności izolacji przewodów 
  • stanu uziemień instalacji i aparatów

Co sprawdza elektryk podczas badania instalacji

Sprawdzanie instalacji elektrycznych powinno rozpocząć się od dokonania oględzin czyli przejrzenia instalacji (bez dokonywania pomiarów) w celu stwierdzenia czy poszczególne składniki instalacji zostały poprawnie dobrane i zainstalowane. 

Elektryk podczas oględzin sprawdza m.in.:

  • sposób ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym
  • dobór przewodów z uwzględnieniem ich obciążalności i spadku napięcia
  • dobór parametrów urządzeń zabezpieczających
  • oznaczenie obwodów i zabezpieczeń
  • poprawność połączeń przewodów
  • sprawdzenie poprawności połączeń wewnątrz wyłączników światła i gniazdek

Drugi etapem badań są próby i pomiary:

  • sprawdzenie ciągłości przewodów ochronnych tj. czy przewody nie są przerwane lub źle połączone
  • rezystancja izolacji przewodów dla upewnienia się, że stan izolacji nie zagraża ich zwarciu lub przeniesieniu napięcia np. na obudowy urządzeń
  • sprawdzenie skuteczności automatycznego odłączenia zasilania obwodu w przypadku awarii takiej jak np przebicie napięcia na obudowę urządzenia
  • testy funkcjonalne

Na zakończenie elektryk wykonujący przegląd instalacji musi sporządzić protokół z wykonanych badań.

Protokół powinien zawierać:

  • adres badanego obiektu
  • informacje o przeprowadzonych badaniach,
  • wyniki pomiarów,
  • kryteria oceny wyników pomiarów
  • ocenę pomiarów i wnioski
  • zalecany termin kolejnego sprawdzenia
  • dane i podpisy osób dokonujących pomiarów

Zakres okresowych badań elektrycznych jest określony w normie PN-IEC 60364

Kto może wykonywać przegląd elektryczny

Kontrole stanu technicznego instalacji elektrycznych zgodnie z wymaganiami Prawa Budowlanego (art. 62 pkt 5) mogą wykonywać osoby posiadające kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych i gazowych.

Świadectwa kwalifikacyjne dla dozoru i eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci energetycznych (kwalifikacje typu E i D) wydaje Stowarzyszenie Elektryków Polskich (SEP) po wcześniejszym zweryfikowaniu kwalifikacji egzaminem specjalistycznym. Świadectwa kwalifikacji wydawane są na 5 lat. Po upływie terminu ich ważności specjalista musi powtórzyć procedurę nadania uprawnień podchodząc do nowego egzaminu i potwierdzając swoją znajomość aktualnych przepisów.